To nhưng không đẹp

Cũng tương tự nhiều nước lớn khác, dù phát triển mạnh mẽ đủ để cạnh tranh với Trung Quốc, nhưng Ấn Độ lại tạo dựng một hình ảnh chẳng mấy tốt đẹp ngay trong khu vực.

Nam Á là khu vực các quốc gia ít hòa nhập với nhau nhất trên thế giới. Các quốc gia trong khu vực chỉ cung cấp cho nhau khoảng 0,5% tổng sản lượng nhập khẩu của Ấn Độ, và tiêu thụ ít hơn 4% kim ngạch xuất khẩu.

Ấn Độ và Pakistan, hai quốc gia có dân số chiếm tới 1/5 dân số thế giới nhưng thương mại song phương giữa hai nước chỉ chiếm một phần rất nhỏ bé, khoảng 3 tỉ USD mỗi năm. Tổ chức quan trọng nhất của khu vực - Hiệp hội hợp tác khu vực Nam Á, gần như không có vai trò gì tại đây. Dường như không có sự thiết lập các mối quan hệ ngoại giao trong khu vực này. Cuối tuần qua, khi Tổng thống mới của Maldives - một quốc gia trong khu vực - bị lật đổ trong một cuộc đảo chính, đã không có bất cứ phản ứng nào từ những người láng giềng kém thân thiện này.

Là quốc gia hùng mạnh nhất ở Nam Á, mặc dù đi theo nền dân chủ, có nền kinh tế và quân sự mạnh nhất trog khu vực, Ấn Độ hiếm khi đóng vai trò là một lực lượng bảo vệ công lý, thay vào đó, quốc gia này đối xử với các nước láng giềng một cách đầy độc đoán và kiêu căng.

Tư tưởng và độ lớn của đất nước là hai vấn đề chính lý giải điều này.

Một nền kinh tế tự cung tự cấp đã tồn tại trong gần nửa thế kỷ sau khi Ấn Độ giành được độc lập, đã khiến quốc gia này cảm thấy không cần thiết phải có quan hệ bang giao với các nước láng giềng. Bên cạnh đó, Ấn Độ là một nước lớn. Với dân số đông gấp 7 lần so với quốc gia láng giềng gần mình nhất - Pakistan, những hành động của Ấn Độ thường có xu hướng áp chế các nước nhỏ quanh mình.

Ấn Độ đã can thiệp vào nền chính trị của Nepal, và trong gia đoạn đầu của cuộc nội chiến tại Sri Lanka. Hiện tại, Bangladesh cũng tuyên bố Ấn Độ có những hành động bất chính, còn Pakistan thì cho rằng Ấn Độ đang hỗ trợ cho những lực lượng ly khai ở tỉnh Baluchistan. Mặc dù không có bằng chứng xác thực về những cáo buộc này, nhưng với những gì Ấn Độ đã làm trong quá khứ, các quốc gia lân cận tin rằng Ấn Độ có thể sẵn sàng làm bất cứ điều gì.

Điều này, xét cho cùng, vừa là vấn đề về kinh tế, cũng như vấn đề về ngoại giao. Việc thiếu quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau khiến các nước thuộc Nam Á luôn nằm trong diện nghèo. Thực tế, đường biên giới phía đông của Pakistan và Ấn Độ gần như bỏ hoang trong nhiều năm qua. Ước tính, nếu không có rào cản thương mại giữa Ấn Độ và Pakistan thì quốc gia này đã có thể phát triển gấp 10 lần.

Nếu những người có trình độ tại Sri Lanka được phép làm việc tại Ấn Độ, họ có thể tìm được những việc làm tốt hơn thay vì phải lao động tay chân tại vùng Vịnh, và giảm bớt sự thiếu hụt lao động tay nghề cao của Ấn Độ. Một thị trường trao đổi năng lượng cho khu vực có thể thúc đẩy sự thịnh vượng, và nếu Ấn Độ giúp đỡ trong việc cung cấp nước cho khu vực thì có thể làm giảm đáng kể tình trạng thiếu nước  tại đây.

Tuy nhiên, Ấn Độ không tỏ ra chú trọng đến vấn đề này. Về số lượng, quốc gia có dân số đông thứ hai thế giới không có nhiều nhà ngoại giao hơn một nước nhỏ bé như New Zealand. Trong khi đó, hoàn toàn trái lại, Trung Quốc có một hệ thống rất lớn và tinh vi về vấn đề này, nằm trong các đại sứ quán nằm ở khắp mọi nơi trên thế giới. Và điều này  tạo ra sự khác biệt đáng kể giữa Trung Quốc và Ấn Độ.

Những bước chuyển đổi đáng giá

Hiện tại, Ấn Độ đang bắt đầu nỗ lực nhiều hơn để cải thiện các mối quan hệ đối tác với các nước láng giềng, đồng thời đưa ra thêm nhiều gói cứu trợ để làm dịu bớt bầu không khí trong khu vực. Bộ trưởng ngoại giao Ấn Độ, S.M.Krishna, đã tuyên bố Ấn Độ sẽ không bao giờ can thiệp vào công việc nội bộ của một quốc gia nào.

Bộ trưởng bộ Thương mại mới đây cũng đã dẫn một đoàn doanh nghiệp tới Lahore. Đối với vấn đề của Pakistan, Ấn Độ cũng đang làm tốt để thể hiện thiện chí của mình: tổ chức đào tạo cảnh sát, xây dựng đường giao thông và đường dây điện. Đối với tất cả các nước trong khu vực, Ấn Độ đang tỏ ra một sự đổi mới trong mối quan hệ. Quốc gia này cũng đang đào tạo thêm nhiều nhà ngoại giao hơn.

Nhưng Ấn Độ vẫn có thể làm tốt hơn nữa. Quốc gia này có thể đơn phương thúc đẩy thương mại trong khu vực bằng việc cải thiện đường xá, xây dựng thêm những bến cảng và trung tâm vận chuyển ở biên giới với các nước trong khu vực. Các hàng rào phi thuế quan có thể được loại bỏ. Ngoài ra, Ấn Độ cũng có thể học hỏi từ những bài học từ những nền kinh tế mới nổi khác như Nam Phi hay Brazil, về cách để xây dựng quan hệ trong khu vực.  Để làm tốt điều này đòi hỏi chu voi phải có những bước đi thận trọng, nếu không nó có thể vô tình dẫm phải những người hàng xóm của mình.